WEBVTT

00:00:00.270 --> 00:00:03.830 align:center line:90% position:50% size:100%
- Torturak min handia egin du
Euskal Herrian.

00:00:04.030 --> 00:00:09.110 align:center line:90% position:50% size:100%
Ez dira kasu isolatuak izan.
Ikerketa ugarik erakutsi dute

00:00:09.270 --> 00:00:11.930 align:center line:90% position:50% size:100%
praktika sistematikoa izan zela
tortura.

00:00:12.330 --> 00:00:16.630 align:center line:90% position:50% size:100%
Francoren diktaduran ez ezik,
trantsizioaren ondoren ere bai,

00:00:16.670 --> 00:00:18.950 align:center line:90% position:50% size:100%
bereziki Euskal Gatazkaren
testuinguruan.

00:00:20.590 --> 00:00:23.810 align:center line:90% position:50% size:100%
Tortura gehienak nagusiki
Espainiako segurtasun indarrek

00:00:23.830 --> 00:00:26.550 align:center line:90% position:50% size:100%
gauzatu zituzten,
bereziki Guardia Zibilak

00:00:26.570 --> 00:00:29.530 align:center line:90% position:50% size:100%
eta Polizia Nazionalak,
baina baita Ertzaintzak ere.

00:00:30.030 --> 00:00:33.970 align:center line:90% position:50% size:100%
Helburua militante abertzaleengandik
informazio politikoa lortzea zen.

00:00:34.370 --> 00:00:37.580 align:center line:90% position:50% size:100%
Lortutako informazio hori
ondoren kideen aurkako sarekada

00:00:37.630 --> 00:00:40.540 align:center line:90% position:50% size:100%
berriak antolatzeko erabiltzen zen,
eta torturapean

00:00:40.580 --> 00:00:43.560 align:center line:90% position:50% size:100%
eskuratutako adierazpenak
froga gisa onartu izan dituzte

00:00:43.580 --> 00:00:45.520 align:center line:90% position:50% size:100%
Espainiako zein
Frantziako auzitegiek.

00:00:45.780 --> 00:00:48.620 align:center line:90% position:50% size:100%
Horrela, urte askotako
espetxealdiekin zigortu dituzte.

00:00:50.030 --> 00:00:52.890 align:center line:90% position:50% size:100%
Bada, egoeraren aurrean,
atxiloketa eta horrek zekartzan

00:00:52.950 --> 00:00:56.330 align:center line:90% position:50% size:100%
inkomunikazio eta torturak ekiditeko,
euskal herritar askok

00:00:56.350 --> 00:00:59.220 align:center line:90% position:50% size:100%
euren bizitzak atzean utzi
eta Euskal Herritik ihes egitea

00:00:59.260 --> 00:01:02.120 align:center line:90% position:50% size:100%
erabaki zuten.
Azken urteotan milaka

00:01:02.180 --> 00:01:05.920 align:center line:90% position:50% size:100%
tortura testigantza dokumentatu dira,
torturaren iraunkortasunaren

00:01:05.960 --> 00:01:08.400 align:center line:90% position:50% size:100%
eta zigorgabetasunaren
erakusgarri direnak.

00:01:08.780 --> 00:01:11.380 align:center line:90% position:50% size:100%
Zigorgabetasun horrek
badu gaurkotasunik ere,

00:01:11.700 --> 00:01:15.320 align:center line:90% position:50% size:100%
ez bakarrik gertatutakoaren
ukazioagatik, baizik eta biktimengan,

00:01:15.420 --> 00:01:18.540 align:center line:90% position:50% size:100%
senideengan eta gertukoengan
oraindik dirauen minagatik.

00:01:18.700 --> 00:01:23.470 align:center line:90% position:50% size:100%
Are gehiago, 1977ko Espainiako Amnistia Legearekin,

00:01:23.570 --> 00:01:26.150 align:center line:90% position:50% size:100%
tortura kasuak barkatu
eta ahaztu egin zituen

00:01:26.210 --> 00:01:29.150 align:center line:90% position:50% size:100%
Espainiako legediak.
Ez, ordea, euskal gizarteak.

00:01:30.230 --> 00:01:34.430 align:center line:90% position:50% size:100%
Nazioarteko Zuzenbideak argi dio,
tortura erabat debekatuta dago,

00:01:34.630 --> 00:01:37.250 align:center line:90% position:50% size:100%
edozein testuingurutan
eta edozein aitzakipean.

00:01:37.690 --> 00:01:39.970 align:center line:90% position:50% size:100%
Arazoa, baina, ez da
tortura egitea bakarrik,

00:01:40.110 --> 00:01:42.750 align:center line:90% position:50% size:100%
baizik eta ukazioa,
isiltasuna eta inpunitatea.

00:01:43.290 --> 00:01:45.130 align:center line:90% position:50% size:100%
Gainera, torturak
ez du zertan beti

00:01:45.170 --> 00:01:49.190 align:center line:90% position:50% size:100%
aztarna fisiko ikusgarririk utzi.
Askotan ondorio psikologikoak dira,

00:01:49.250 --> 00:01:52.000 align:center line:90% position:50% size:100%
sakonenak, eta horiek dira
frogatzen zailenak.

00:01:52.380 --> 00:01:54.900 align:center line:90% position:50% size:100%
Horregatik, biktimen
testigantzak zalantzan jartzea

00:01:54.940 --> 00:01:57.960 align:center line:90% position:50% size:100%
ohikoa izan da, 2.
mailako biktimizazioa eraginez.

00:01:58.590 --> 00:02:01.920 align:center line:90% position:50% size:100%
Euskal Herrian egindako ikerketek
hainbat datu bildu dituzte.

00:02:02.180 --> 00:02:05.660 align:center line:90% position:50% size:100%
EAEko torturari
buruzko ikerlanaren arabera,

00:02:05.840 --> 00:02:09.380 align:center line:90% position:50% size:100%
azken mende erdian gutxienez
4.800 tortura kasu inguru

00:02:09.420 --> 00:02:12.020 align:center line:90% position:50% size:100%
frogatu dira Guardia Zibilak,
Polizia Nazionalak

00:02:12.060 --> 00:02:14.820 align:center line:90% position:50% size:100%
eta Ertzaintzak egindakoak.
Nafarroan, berriz,

00:02:14.900 --> 00:02:17.100 align:center line:90% position:50% size:100%
1000tik gora kasu
identifikatu dituzte.

00:02:17.470 --> 00:02:20.410 align:center line:90% position:50% size:100%
Txostenek ohartarazten dute
zifra horiek benetako

00:02:20.430 --> 00:02:23.930 align:center line:90% position:50% size:100%
errealitatearen azpitik daudela,
eta ikerketa horiek bukatzeke

00:02:23.990 --> 00:02:27.280 align:center line:90% position:50% size:100%
daudela oraindik.
Milaka pertsona torturatu

00:02:27.320 --> 00:02:29.880 align:center line:90% position:50% size:100%
bazituzten ere,
ofizialki aitortutako kasuak

00:02:29.900 --> 00:02:33.410 align:center line:90% position:50% size:100%
103 baino ez dira,
kasuen % 2,5 besterik ez.

00:02:33.750 --> 00:02:36.650 align:center line:90% position:50% size:100%
Are larriagoa da
aurkeztutako salaketa guztien artetik

00:02:36.910 --> 00:02:39.630 align:center line:90% position:50% size:100%
31 pertsonak bakarrik
lortu dutela torturaren

00:02:39.690 --> 00:02:42.110 align:center line:90% position:50% size:100%
biktima izaera sententzia
judizial baten bidez.

00:02:42.410 --> 00:02:44.270 align:center line:90% position:50% size:100%
Gainerako guztiak
artxibatu egin dira.

00:02:45.490 --> 00:02:47.350 align:center line:90% position:50% size:100%
Testuinguru horretan,
Espainiako Estatua

00:02:47.390 --> 00:02:51.010 align:center line:90% position:50% size:100%
dozena bat aldiz kondenatu dute
Giza Eskubideen Europako Auzitegiak

00:02:51.050 --> 00:02:55.030 align:center line:90% position:50% size:100%
eta NBEak tratu txarrak
eta torturak debekatzen dituzten

00:02:55.050 --> 00:02:57.750 align:center line:90% position:50% size:100%
nazioarteko hitzarmenak
behin eta berriro urratzeagatik.

00:02:58.730 --> 00:03:01.790 align:center line:90% position:50% size:100%
Bada, biktima elkarteek
eta giza eskubideen aldeko eragileek

00:03:01.910 --> 00:03:04.290 align:center line:90% position:50% size:100%
tortura kasu guztiak aitortzea
eskatzen dute.

00:03:04.650 --> 00:03:07.690 align:center line:90% position:50% size:100%
Aldarrikapen hori
ezinbestekotzea jotzen dute egia,

00:03:07.790 --> 00:03:10.540 align:center line:90% position:50% size:100%
justizia, erreparazioa
eta berriro ez gertatzeko bermeak

00:03:10.580 --> 00:03:13.770 align:center line:90% position:50% size:100%
eraikitzeko oinarri gisa.
Bien bitartean,

00:03:13.850 --> 00:03:16.010 align:center line:90% position:50% size:100%
errealitate beltza
ahanzturan ez erortzeko

00:03:16.030 --> 00:03:18.490 align:center line:90% position:50% size:100%
eta jendarteari
eta belaunaldi berriei kontatzeko

00:03:18.550 --> 00:03:21.100 align:center line:90% position:50% size:100%
lanean dabiltza batzuk.
Azken boladan zenbait

00:03:21.200 --> 00:03:24.200 align:center line:90% position:50% size:100%
dokumental egin dira
tortura kasu ezberdinen berri emanez.

00:03:24.540 --> 00:03:26.870 align:center line:90% position:50% size:100%
Zeregin horretan, hala ere,
denok dugu zer esan,

00:03:27.070 --> 00:03:28.110 align:center line:90% position:50% size:100%
nondik egin ekarpena.